Lübnan’ın doğusundaki Raşeyye beldesinde üreticiler, İsrail saldırılarının sürdüğü dönemde atalarından miras kalan üzüm pekmezi üretimini devam ettirerek hem asırlık bir geleneği yaşatıyor hem de yerel ekonomiye katkı sağlıyor.
Üzüm yetiştiriciliği ve pekmezcilikle tanınan Raşeyye’de, kuşaktan kuşağa aktarılan üretim bilgisi, günümüzde modern makinelerin de kullanıldığı imalathanelerde yaşatılıyor.
İsrail’in Lübnan’da işgal ettiği bölgelere yakın konumdaki beldede faaliyet gösteren 4 pekmez imalathanesi, çiftçilerin yetiştirdiği üzümleri pekmeze dönüştürerek satışa hazırlıyor.
Pekmez üretimi, üzüm yetiştiricileri ve imalathaneler için gelir kaynağı oluştururken, ihraç edilemeyen veya pazarda alıcı bulamayan üzümlerin değerlendirilmesine de imkan veriyor. Böylece çiftçinin ürününü satma çabası, beldenin geleneksel mesleğinin sürdürülmesiyle buluşuyor.
Ancak bölgedeki çiftçiler, işçilik, yakıt, elektrik ve tarımsal girdi maliyetlerindeki artışla karşı karşıya bulunuyor. Tarım ürünlerinin fiyatlarının ise çoğu zaman aynı düzeyde kalması, üreticilerin kazançlarını baskılarken ürünlerini satabilecekleri yeni pazarlara duyulan ihtiyacı artırıyor.
Üreticilerin karşılaştığı güçlükler arasında ürünlerini belde dışındaki pazarlara ulaştırmak ve yıl boyunca verdikleri emeği satışa dönüştürmek yer alıyor. Bu kapsamda her yıl düzenlenen “Pekmez Günü” festivali, çiftçileri ve küçük işletmeleri ziyaretçilerle buluşturarak ürünlerin tanıtılmasına ve doğrudan satışına katkı sunuyor.
İmalathaneleri ziyaret edenler üzümün pekmeze dönüşümünü izlerken, beldenin çarşısında kurulan stantlarda evde hazırlanan gıdalar ve yöresel ürünler de satışa sunuluyor.
İsrail’in Lübnan’a yönelik saldırılarının sürdüğü dönemde bu hafta sonu düzenlenen festivalin sağladığı hareketlilik, pekmez üretiminin yanı sıra evde üretim yapan kadınlara ve diğer küçük işletmelere de uzanıyor. Üreticiler ve yerel yöneticiler, ziyaretleri ve satışları artırarak hem geçim kaynaklarını hem de atalarından kalan mesleği sürdürmeye çalışıyor.
İhraç edilemeyen üzümler pekmez üretiminde değerlendiriliyor
Raşeyye Modern Pekmez İmalathanesi Yöneticisi Hasan Senih, AA muhabirine, pekmez üretiminin çiftçiler açısından önemini anlattı.
İmalathanelerin, çiftçinin pazarlayamadığı üzümleri değerlendirmesini sağladığını belirten Senih, “İmalathane, çiftçinin ihraç edemediği veya pazarda satamadığı üzümlerini değerlendirmesine imkan veriyor. Çiftçi, bu üzümleri en iyi fiyatlardan satmış gibi oluyor.” dedi.
Senih’in anlattığı üretim modeli, çiftçilerin taze üzüm satışına alternatif oluşturuyor. Hasat edilen ürünün pekmeze dönüştürülmesi, üzüm yetiştiriciliğiyle gıda üretimi arasındaki bağı korurken beldede üretimin devamına katkı sağlıyor.
Üzümden pekmeze uzanan üretim
Senih’in aktardığına göre, imalathaneye getirilen üzümler önce şeker oranları ve özellikleri bakımından kontrol edilerek ayrılıyor. Ardından makinelerde parçalanan üzümler, preslerde sıkılarak suyundan ayrıştırılıyor.
Üzüm suyunun asitliğini azaltmak için kullanılan beyaz toprak, dinlendirme ve süzme aşamalarında ayrıştırılıyor. En az 12 saat dinlendirilen üzüm suyu, yeniden süzüldükten sonra yüksek sıcaklıkta kaynatılarak pekmeze dönüştürülüyor.
Sıvı pekmez, sıcakken kavanozlara doldurulup suyla soğutularak satışa hazırlanıyor. Üretimin bir bölümü ise daha koyu kıvamlı pekmez elde etmek için ayrıca işleniyor.
Pekmez üreticisi Esad Ebu Recile de üzümün sıkılıp kaynatılarak pekmeze dönüştürüldüğünü belirterek, “Pekmez doğrudan üzümden üretiliyor. Koruyucu ya da başka bir madde eklenmiyor.” ifadelerini kullandı.
Festivalin ziyaretçilere üretimi tanıma fırsatı sunduğunu anlatan Ebu Recile, “Ziyaretçi geliyor, pekmezin nasıl kaynatıldığını görüyor, ardından satın alıyor ve çok memnun ayrılıyor.” dedi.
Ebu Recile, ülkenin güneyinde savaşın sürdüğüne işaret ederek, diğer bölgelerde ziyaretlerin ve günlük hayatın devam ettiğini söyledi.
Festival, çiftçiler ve küçük üreticiler için satış imkanı sundu
Raşeyye Belediye Başkanı Reşraş Naci, festivalin temel amaçlarından birinin, ürünlerini belde dışında pazarlamakta zorlanan üreticilere satış imkanı sağlamak olduğunu belirtti.
Naci, üzüm yetiştiriciliğinin gelişmeye devam ettiğini ve beldede 4 pekmez imalathanesi bulunduğunu aktararak, “Pekmez üretimini atalarımızdan miras aldık ve geliştirmek için çalışıyoruz.” dedi.
Festivalin yıl boyunca çalışan çiftçiler, üreticiler ve küçük işletme sahipleri için önem taşıdığını vurgulayan Naci, özellikle kışın başlangıcında ürünlerin satılmasına destek olmaya çalıştıklarını ifade etti.
Naci, ziyaretçileri beldenin tarihi çarşısını, kalesini, kiliselerini ve pekmez imalathanelerini gezmeye, yerel ürünleri tanımaya davet etti.
Raşeyye Belediyesi Turizm Komitesi Başkanı Fıryal Saab da festivalde küçük işletmelere ve evde üretim yapan kadınlara öncelik verdiklerini anlattı.
Kadınların hazırladıkları yöresel ürünleri stantlarda sergileyip sattığını belirten Saab, etkinliğin ekonomik etkisinin beldenin sınırlarını aştığını söyledi.
Saab, “Bu festival yalnızca Raşeyye’de değil, bütün bölgede ekonomik hareketlilik sağlıyor. İmalathane sahipleri de Lübnanlı ve yabancı ziyaretçilerin artmasından, ürünlerini satın almalarından yararlanıyor.” diye konuştu.
Atalardan kalan meslek, belde halkının mirasının ayrılmaz bir parçası
Festivale katılan Remzi Beytar ise pekmez üretiminin, Raşeyye halkının toprağıyla ve geçmişiyle kurduğu bağın bir parçası olduğunu dile getirdi.
Beytar, “Raşeyye yalnızca kiremitlerden, taşlardan ve eski bir tarihi çarşıdan ibaret değil. Atalarının mesleğini koruyan insanların ve toprağın hikayesidir. Üzüm suyunu saf, altın renkli pekmeze dönüştürmek, Raşeyye halkının mirasının ayrılmaz bir parçasıdır.” dedi.
Festivalin Lübnan’ın farklı kesimlerinden insanları bir araya getirdiğini belirten Beytar, bunun beldenin birlikte yaşama, misafirperverlik ve hoşgörü geleneğini de yansıttığını ifade etti.
