Sermaye piyasalarında yaşanan fon skandalının ardından yeni düzenleme hazırlığı başlatıldı.
Hazırlanan taslakta, yatırımcıları korumaya yönelik yeni mekanizmaların yanı sıra “erken uyarı ve otomatik aksiyon sistemi” kurulması, denetimlerin sıkılaştırılması ve bazı ihlaller için daha ağır yaptırımlar uygulanması öngörülüyor.
Sermaye Piyasası Kanunu’nda yapılması planlanan değişikliklere ilişkin çalışmalar hızlandırıldı.
Yaklaşık 30 maddeden oluşması beklenen taslağın farklı alternatifler üzerinden çalışıldığı, düzenlemenin olgunlaştırılmasının ardından AKP’li Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın onayına sunulmasının planlandığı aktarıldı.
ÜÇ ANA BAŞLIK ÜZERİNDEN ÇALIŞILIYOR
Taslakta düzenlemelerin yatırımcının korunması, Sermaye Piyasası Kurulu’nun (SPK) erken müdahalesi ile sorumluluk ve caydırıcı yaptırım olmak üzere üç temel başlıkta şekillendirilmesi planlanıyor.
Mevcut Sermaye Piyasası Kanunu’nun 96. maddesi, sermaye piyasası kurumlarının hukuka aykırı faaliyetlerinin tespit edilmesi halinde SPK’ye faaliyeti sınırlandırma, geçici olarak durdurma ve yetki iptali gibi yetkiler veriyor.
Hürriyet’ten Önder Yılmaz’ın haberine göre, yeni düzenlemeyle, yatırımcıların hak ve menfaatlerinin ciddi biçimde tehlikeye girmesi ya da piyasanın sağlıklı işleyişinin risk altına girmesi gibi durumların da erken müdahale kriterleri arasına alınması değerlendiriliyor.
SPK’NİN MÜDAHALE ALANI GENİŞLEYECEK
Piyasaya müdahaleyi düzenleyen 101. maddede de değişiklik yapılması planlanıyor. Buna göre SPK’nin işlem yasağı, açığa satış sınırlaması, veri dağıtımının sınırlandırılması ve işlem limiti gibi tedbirleri hangi koşullarda ve hangi usulle uygulayacağının daha açık şekilde belirlenmesi hedefleniyor.
Sermaye piyasası kurumlarının bildirim yükümlülüğünün de genişletilmesi gündemde. Yalnızca suç şüphesi bulunan durumların değil; olağan dışı fon getirisi, aşırı yoğunlaşma, ilişkili taraf işlemleri, olağan dışı fiyat hareketleri, likidite bozulması ve yatırımcı çıkışlarındaki anormal artışların da bildirim kapsamına alınması değerlendiriliyor.
‘OTOMATİK AKSİYON’ SİSTEMİ
Hazırlık kapsamında, erken uyarı mekanizmasının hukuki altyapısının oluşturulması da gündemde. Böylece belirli risk göstergelerinin ortaya çıkması halinde müdahale süreçlerinin daha hızlı işletilmesi ve insan inisiyatifinin azaltılması amaçlanıyor.
Sistemin; bir fonun büyüklüğünün temel finansal göstergelerle açıklanamayacak şekilde artması, nakit veya kolay paraya çevrilebilir varlık oranının hızla düşmesi ya da bir fonun veya aynı gruba ait fonların sığ bir hissedeki payının olağan dışı biçimde yükselmesi gibi durumlarda devreye girmesi planlanıyor.
CEZALARIN ARTIRILMASI GÜNDEMDE
Taslakta idari para cezalarının yalnızca yeniden değerleme oranında artırılması yerine bazı ihlaller için alt ve üst sınırların yükseltilmesi de değerlendiriliyor.
Mevcut düzenlemede SPK tarafından uygulanan idari para cezalarının 9 bin 482 TL ile 5 milyon 565 bin TL arasında değiştiği belirtilirken, yeni çalışmada cezaların artırılması ve yaptırım miktarının ihlalin ekonomik büyüklüğüne göre belirlenmesi seçenekleri üzerinde duruluyor.
Fon işlemleri, ilişkili taraf işlemleri ve yapay fiyat oluşumunun hangi durumlarda “piyasa bozucu eylem” sayılacağına da daha açık kurallar getirilmesi planlanıyor.
FON YATIRIMCISINA YENİ GÜVENCELER
Düzenlemenin önemli başlıklarından birini de fon yatırımcılarının korunması oluşturuyor.
Tasfiye edilen fonlarda yatırımcılara ara ödeme yapılmasına yasal zemin hazırlanması, net yatırım tutarının nasıl hesaplanacağının belirlenmesi ve tasfiye süreçlerinin hızlandırılması hedefleniyor.
SPK’nin geçici işlem yasağı getirmesi, varlıkların korunmasına yönelik önlem alması, portföyleri dondurması ve bilgi-belge isteme yetkisinin genişletilmesi gibi başlıkların da yeniden düzenlenmesi planlanıyor.
FON YÖNETİCİLERİNİN SORUMLULUKLARI NETLEŞECEK
Çalışmada fon yöneticilerinin görev ve sorumluluklarının daha açık hale getirilmesi de öngörülüyor. Fon varlığı ile şirket varlığının ayrıştırılması, risk yönetimi, iç kontrol mekanizmaları ve yatırım kararlarının kayıt altına alınmasına ilişkin kuralların güçlendirilmesi planlanıyor.
Ayrıca fonun gerçek değeri ile açıklanan değeri arasında ciddi fark oluşması halinde kimin, ne zaman ve hangi kuruma bildirim yapacağına ilişkin kuralların da netleştirilmesi hedefleniyor.
Kripto varlıklara ilişkin düzenlemelerde ise SPK’nin denetim yetkisinin daha açık biçimde belirlenmesi bekleniyor.
